Trong vài năm gần đây, tôi có cơ hội làm việc với nhiều doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực khác nhau. Có đơn vị phát triển mạnh trên Facebook, có thương hiệu tăng trưởng nhanh nhờ TikTok Shop, cũng có doanh nghiệp gần như chỉ tập trung bán hàng trên Shopee và các sàn thương mại điện tử.
Điều thú vị là, dù mô hình kinh doanh rất khác nhau, họ lại có chung một trăn trở khi nhìn về chặng đường dài hơn.
Sau 2 năm, 5 năm hay thậm chí 10 năm phát triển trên các nền tảng số, doanh nghiệp thực sự đang tích lũy điều gì cho chính mình?
Đây không phải là câu hỏi về doanh thu. Cũng không phải câu hỏi về số lượng đơn hàng. Đó là câu hỏi về những giá trị còn lại sau nhiều năm đầu tư thời gian, ngân sách và công sức để xây dựng hoạt động kinh doanh.
Không thể phủ nhận rằng Facebook, TikTok hay các sàn thương mại điện tử đã tạo ra cơ hội tăng trưởng chưa từng có cho doanh nghiệp. Chỉ với một video được lan truyền hoặc một chiến dịch quảng cáo hiệu quả, doanh nghiệp có thể tiếp cận hàng trăm nghìn khách hàng trong thời gian rất ngắn. Các nền tảng này cũng ngày càng hoàn thiện hệ thống dành cho nhà bán hàng với nhiều công cụ quản lý, phân tích dữ liệu, chăm sóc khách hàng và tiếp thị lại. Nếu biết khai thác đúng cách, đây vẫn là những kênh mang lại hiệu quả kinh doanh rất lớn.
Chính vì vậy, sẽ không công bằng nếu cho rằng doanh nghiệp không nên đầu tư vào mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử. Ngược lại, đây vẫn là những kênh gần như bắt buộc trong bối cảnh kinh doanh hiện nay.
Tuy nhiên, khi quan sát ở góc độ chiến lược, tôi cho rằng có một câu hỏi quan trọng hơn cần được đặt ra.
Sau nhiều năm phát triển trên các nền tảng, doanh nghiệp đang tăng trưởng doanh thu, hay đồng thời cũng đang tích lũy tài sản số của riêng mình?
Đây là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Doanh thu phản ánh kết quả kinh doanh ở hiện tại. Tài sản số phản ánh những giá trị mà doanh nghiệp có thể tiếp tục khai thác trong nhiều năm tới, bất kể một nền tảng cụ thể thay đổi như thế nào.
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp sở hữu hàng trăm nghìn người theo dõi trên mạng xã hội hoặc đạt doanh số rất lớn trên sàn thương mại điện tử. Nhưng khi được hỏi điều gì thực sự thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, câu trả lời đôi khi không dễ đưa ra.
Doanh nghiệp có gian hàng, có tài khoản, có lịch sử bán hàng và có nhiều công cụ để vận hành hoạt động kinh doanh. Nhưng toàn bộ những hoạt động đó vẫn diễn ra trong hệ sinh thái của nền tảng. Thuật toán có thể thay đổi, chính sách có thể được điều chỉnh, cách phân phối nội dung hay tiếp cận khách hàng cũng có thể khác đi theo từng giai đoạn phát triển của mỗi nền tảng.
Đó không phải là rủi ro quá lớn để doanh nghiệp từ bỏ các kênh này. Nhưng đó là lý do khiến nhiều chủ doanh nghiệp luôn có một cảm giác thiếu chủ động. Họ hiểu rằng phần lớn hoạt động kinh doanh của mình đang phụ thuộc vào những yếu tố mà bản thân không thể kiểm soát hoàn toàn.
Có lẽ vì vậy, trong những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp bắt đầu quay trở lại đầu tư vào website. Không phải vì website mang lại lượng truy cập lớn hơn mạng xã hội hay sàn thương mại điện tử, mà vì vai trò của website đang dần thay đổi.
Nếu mạng xã hội là nơi giúp doanh nghiệp được biết đến, thì website là nơi doanh nghiệp xây dựng và lưu giữ tài sản số của chính mình.
Đó là nơi doanh nghiệp toàn quyền quản lý thông tin về thương hiệu, sản phẩm, dịch vụ, nội dung chuyên môn, dự án đã thực hiện và hệ thống tri thức được tích lũy theo thời gian. Đây cũng là nền tảng để kết nối với các hệ thống CRM, marketing automation, nền tảng dữ liệu khách hàng và ngày càng quan trọng hơn trong bối cảnh AI phát triển mạnh.
Khi người dùng bắt đầu hỏi ChatGPT, Gemini hay các công cụ AI khác về một doanh nghiệp, những hệ thống này cần những nguồn thông tin đáng tin cậy để tham chiếu và tổng hợp câu trả lời. Website chính thức vì thế đang trở thành nơi xác thực thông tin về doanh nghiệp, không chỉ đối với khách hàng mà còn đối với các hệ thống AI.
Theo tôi, đây mới là giá trị lớn nhất của website trong giai đoạn sắp tới. Website không còn đơn thuần là một kênh giới thiệu doanh nghiệp, mà đang dần trở thành nguồn thông tin chính thức, tài sản thương hiệu và nền tảng dữ liệu mà doanh nghiệp thực sự sở hữu.
Điều đó không có nghĩa doanh nghiệp nên giảm đầu tư vào Facebook, TikTok hay Shopee. Mỗi kênh đều có một vai trò riêng trong hành trình phát triển. Mạng xã hội giúp doanh nghiệp mở rộng độ phủ, sàn thương mại điện tử giúp tối ưu chuyển đổi và tiếp cận nhu cầu mua sắm sẵn có, còn website giúp doanh nghiệp tích lũy giá trị dài hạn.
Có lẽ, câu hỏi mà doanh nghiệp nên đặt ra hôm nay không còn là "Có nên làm website hay không?"
Mà là:
"Sau 5 năm phát triển trên các nền tảng số, doanh nghiệp đang sở hữu điều gì ngoài doanh thu?"
Đó có thể là một thương hiệu mạnh hơn, một hệ thống dữ liệu hoàn chỉnh hơn, một kho tri thức được tích lũy theo thời gian hay một nền tảng mà cả khách hàng lẫn AI đều có thể tin cậy để tìm hiểu về doanh nghiệp.
Bởi cuối cùng, các nền tảng sẽ luôn thay đổi để phục vụ mục tiêu phát triển của chính họ. Còn những tài sản mà doanh nghiệp chủ động xây dựng và sở hữu mới là nền móng giúp doanh nghiệp phát triển bền vững trong dài hạn.
